Basit usule tabi olmanın esasları nelerdir?

Basit usulde vergilendirme, devletin küçük esnaf ve sanatkarı koruma yöntemidir. Bu usulde, devlet, mükellefi bir çok yükümlülükten kurtararak maliyetlerini azaltmış, adeta koruma altına almıştır.

Basit usulde vergilendirme kapsamında bulunan mükelleflere, gerçek usulde vergilendirilen mükelleflerden farklı bir takım kolaylıklar sağlanmıştır. Basit usulde vergilendirmenin sağladığı bazı kolaylıklar şunlardır:

  • Vergi tevkifatı yapılmaz ve muhtasar beyanname verilmez.
  • Geçici vergi ödenmez.
  • Basit usulde vergilendirilen mükelleflerin teslim ve hizmetleri katma değer vergisinden istisnadır.
  • Ticari kazancın tespitinde amortismana tabi iktisadi kıymet alışları ve satışları dikkate alınmaz.
  • Alınan ve verilen belgelerin Defter Beyan Sistemine(https://www.defterbeyan.gov.tr) kayıtları mükelleflerin bağlı oldukları meslek odalarınca yapılabilemektedir. Ancak, isteyen mükellefler kayıtlarını hiçbir yerden izin almadan kendileri yapabilecekleri gibi meslek mensuplarına da yaptırabilirler.

Basit usulde vergilendirmeye tabi olabilmek için ilgili mevzuatı ile belirlenen genel ve özel şartları taşımanın yanında, kanun ve kanun hükmünde kararnamelerle basit usul kapsamından çıkarılan işleri yapıyor olmamak gerekmektedir.

Şunu da belirtmek gerekir ki; Basit usule tabi ticaret erbabından, sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenlediği veya kullandığı tespit edilenler, bu hususun kendilerine tebliğ edildiği tarihi takip eden aybaşından itibaren gerçek usule alınırlar ve ikinci sınıf tüccarlara ilişkin hükümlere tabi olurlar.

Basit Usule Tabi Olmanın Genel Şartları

1. Kendi işinde bilfiil çalışmak veya bulunmak, (işinde yardımcı işçi ve çırak kullanmak, seyahat, hastalık, ihtiyarlık, askerlik, tutukluluk ve hükümlülük gibi zaruri ayrılmalar dolayısıyla geçici olarak bilfiil işinin başında bulunmamak bu şartı bozmaz. Ölüm halinde, iş sahibinin dul eşi veya küçük çocukları namına işe devam olunduğu takdirde, bunların bilfiil işin başında bulunup bulunmamalarına bakılmaz.)

2. İşyeri mülkiyetinin iş sahibine ait olması halinde emsal kira bedeli, kiralanmış olması halinde yıllık kira bedelinin toplamının belli bir tutarı aşmaması gerekmektedir. Bu tutar, büyükşehir belediye sınırları ile diğer yerler için her yıl ayrı ayrı belirlenmektedir.(Güncel tutarlar için tıklayınız..)

3. Ticari, zirai veya mesleki faaliyetler dolayısıyla son iki yılda gerçek usulde gelir vergisine tabi olmamak. Bu hükmün uygulamasına 2014 yılı başından itibaren başlanacaktır. Yani geçmişte gerçek usulde vergilendirilip işini terk eden mükelleflerden basit usulde vergi mükellefiyetleri ancak 2014 yılından sonra başlanabilecektir. Bu anlamda basit usule dönüş için 2014 yılı bir miat olacaktır.

Basit Usule Tabi Olmanın Özel Şartları

1. Satın aldıkları malları olduğu gibi veya işledikten sonra satanların yıllık alımları tutarının veya yıllık satışları tutarının Gelir İdaresi Başkanlığınca önceden belirlenen tutarı aşmaması gerekmektedir. Bu tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında arttırılmaktadır.(Güncel tutarlar için tıklayınız..)

2. (1) numaralı bentte yazılı olanların dışındaki işlerle uğraşanların bir yıl içinde elde ettikleri gayri safi iş hâsılatının Gelir İdaresi Başkanlığınca önceden belirlenen tutarı aşmaması gerekmektedir.(Güncel tutarlar için tıklayınız..)

3. (1) ve (2) numaralı bentlerde yazılı işlerin birlikte yapılması halinde, yıllık satış tutarı ile iş hasılatı toplamının yine aynı şekilde Gelir İdaresi Başkanlığınca önceden belirlenen tutarı aşmaması gerekmektedir.(Güncel tutarlar için tıklayınız..)

Milli Piyango bileti, akaryakıt, şeker ve bunlar gibi kâr hadleri emsallerine nazaran bariz şekilde düşük olarak tespit edilmiş bulunan emtia için, (1) ve (3) numaralı bentlerde yazılı hadler yerine ilgili Bakanlıkların görüşü alınmak suretiyle,

Maliye Bakanlığı’nca belirlenecek alım satım hadleri uygulanır.

Ortaklıklarda Basit Usule Tabi Olmanın Şartları

Ortaklıkların basit usule tabi olup olmadığının tespitinde, iş hacmi ölçüleri ile yıllık kira bedelleri toplu olarak dikkate alınır.

Adi ortaklık halinde çalışanların aynı zamanda şahsi bir işle de uğraşmaları durumunda; şahsi işine ait olanlara, ortaklıklardan payına düşen kısım ilave edilerek basit usule tabi olmanın genel ve özel şartlarında sayılan ölçülerin aşılıp aşılmadığı belirlenir ve mükellefin basit usulde mi yoksa gerçek usulde mi vergilendirileceği tespit edilir.

Bir mükellefin birden fazla ortaklıkta hissesinin bulunması durumunda, ortaklıklardaki paylarına düşen işyeri kirası ve iş

hacmi ölçüleri tek tek toplanır ve böylece basit usulden yararlanabilme şartlarının aşılıp aşılmadığı tespit edilir.

Ortaklıklarda, ortakların birinin son iki yılda gerçek usule tabi olması diğer ortakları da gerçek usule tabi hale getirir.

Aynı işte ortak olarak çalışanlar hakkında, Gelir Vergisi Kanunu’nda belirtilen yıllık kira bedeli ve iş hacmi ölçüleri toplu olarak değerlendirilir.

Kimler Basit Usul Olamazlar:

1. Kollektif şirket ortakları ile komandit şirketlerin komandite ortakları,

2. İkrazat (ödünç para verme) işleriyle uğraşanlar,

3. Sarraflar ile kıymetli maden ve mücevherat alım satımı ile uğraşanlar,

4. Gelir Vergisi Kanunu`nun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında sayılan kişi ve kurumlara karşı inşaat ve onarma işini taahhüt edenler ile bu mükelleflere karşı derece derece taahhütte bulunanlar, 5. Sigorta prodüktörleri,

6. Her türlü ilan ve reklam işleriyle uğraşanlar veya bu işlere tavassut (aracılık) edenler,

7. Gayrimenkul ve gemi alım satımı ile uğraşanlar,

8. Tavassut (aracılık) işi yapanlar (dayıbaşılar hariç),

9. Maden işletmeleri, taş ve kireç ocakları, kum ve çakıl istihsal yerleri, tuğla ve kiremit harmanları işletenler,

10. Şehirlerarası yük ve yolcu taşımacılığı yapanlar ile treyler, çekici ve benzerlerinin sahip veya işleticileri, (Yapısı itibarıyla sürücüsünden başka on dört ve daha aşağı oturma yeri olan ve insan taşımaya mahsus motorlu kara taşıtları ile yolcu taşıyanlar hariç),

11. Maliye Bakanlığı’nca teklif edilen ve Bakanlar Kurulu’nca kararlaştırılan iş grupları, sektörler, il ve ilçeler, büyükşehir belediyeleri dahil olmak üzere il ve ilçelerin belediye sınırları (mücavir alanlar dahil), belediyelerin nüfusları, yöreler

itibarıyla veya sabit bir işyerinde faaliyette bulunulup bulunulmadığına göre gerçek usulde vergilendirilmesi gerekli görülenler.

12. Bakanlar Kurulu Kararları (BKK) ile Gerçek Usulde Vergilendirilen Mükellefler:

-95/6430 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile büyükşehir belediyesi olan illerin (Erzurum, Diyarbakır, Sakarya ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ile Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisine alınan yerlerden, yeni bağlanan mahallelerle birlikte 2000 yılı genel nüfus sayımındaki nüfusu 30.000’den az olan yerler ile 12/11/2012 tarihli ve 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun kapsamında büyükşehir belediyesi kurulan ve büyükşehir belediyesi sınırları içerisine alınan yerlerf hariç) mücavir alan sınırları dahil olmak üzere büyükşehir belediye sınırları içinde aşağıda belirtilen faaliyetleri yapan mükellefler, 01.05.1995 tarihinden itibaren gerçek usulde vergilendirilme kapsamına alınmıştır. Bu mükellefler, basit usulden yararlanmaya ilişkin genel ve özel şartları taşıyıp taşımadıklarına bakılmaksızın gerçek usulde vergilendirileceklerdir.

a) Her türlü emtia imalatı ile uğraşanlar,

b) Her türlü emtia alım-satımı ile uğraşanlar,

c) İnşaat ile ilgili her türlü işlerle uğraşanlar,

d) Motorlu taşıtların her türlü bakım ve onarım işleriyle uğraşanlar,

e) Lokanta ve benzeri hizmet işletmelerini işletenler,

f) Eğlence ve istirahat yerlerini işletenler.

g) Zirai mahsul satın alarak bu mahsulleri kısmen veya tamamen tüketici dışında

kalanlara satan ticaret erbabı 01.01.1983 tarihinden itibaren gerçek usulde vergilendirme kapsamına alınmışlardır(8/5521 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı). Canlı hayvan alım-satımı faaliyeti anılan Kararname kapsamında değerlendirildiğinden, bu şekilde faaliyette bulunan mükellefler gerçek usulde vergilendirilecektir. Zirai mahsulün toptancı hallerinden veya ticari faaliyette bulunan sebze komisyoncularından sonraki teslim aşamaları 8/5521 sayılı Kararname kapsamında kalmamaktadır.

h) Her türlü televizyon, video, radyo, teyp, müzik seti, disk-çalar, kamera, bilgisayar, soğutucu, çamaşır ve bulaşık makinesi, elektrikli süpürge, elektronik müzik aletleri, elektrikli dikiş makinesi ile elektrikle çalışan benzeri eşyaların alım-satımı ve üretimi ile uğraşan mükellefler 92/2683 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile gerçek usulde vergilendirme kapsamına alınmışlardır(92/2683 Sayılı BKK ).

Kararnamede yazılı malların yanında, diğer mal ve hizmetleri satan mükellefler de gerçek usulde vergilendirilmektedir.

Bakanlar Kurulu Kararında belirtilen elektrikle çalışan benzeri eşyalar ibaresinden,

doğrudan elektrik enerjisiyle çalışan veya elektrikle şarj edildikten sonra çalışan emtianın anlaşılması gerekmektedir.

Bu Kararnamede belirtilen emtianın alım-satımı yoluyla ticaretinin yapılmasında, eski, yeni veya kullanılmış olma ayrımına gidilmeksizin, kararnamede yer alan emtiaların ticaretini yapanlar ile belirtilen işlerle uğraşan bütün mükellefler girmektedir.

Bildirim Yükümlülüğü:

Basit usule tabi mükellefler işe başlamalarını, işe başladıktan itibaren 10 gün içinde, işi bırakmalarını ve işleri ile ilgili değişiklikleri(Adres Değişikliği, İş Değişikliği, İşletmede Değişiklik gibi) bir ay içinde vergi dairelerine bildirmek zorundadırlar.
 
Faaliyetleriyle İlgili Belge Düzeni Yükümlülüğü:
Basit usulde vergilendirilen mükellefler, hasılatları ile ilgili olarak Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre fatura, perakende satış vesikaları ve ilgili mevzuatta sayılan diğer belgeleri düzenlemek ve kullanmak zorundadırlar.
Ancak; Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 257’nci maddesindeki yetkiye istinaden, basit usulde vergilendirilen mükelleflerin yeni düzenlemeye intibak edebilmeleri ve gerekli hazırlıkları yapabilmeleri için;

- Belge vermedikleri günlük hasılatları için gün sonunda tek bir fatura düzenlemeleri,

- Düzenlenen faturanın alıcıya ilişkin bilgiler yerine “........ tarihli toplam hasılat”

ibaresinin yazılması şeklinde kolaylık sağlanmış ve söz konusu uygulama, aynı usul ve esaslar dahilinde Gelir Vergisi Genel Tebliğleri ile her yıl uzatılmaktadır. Bu imkandan yararlanmak isteyen mükellefler, müşterilerinin istemeleri halinde fatura veya perakende satış vesikası (dolmuş işletenler hariç) vermek zorundadırlar.

Basit Usul Mükellefler Belgelerini Nereden Temin Edebilirler:

Basit usule tabi mükelleflerin kullandıkları belgeler ve zarflar sadece Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (TESK) tarafından bastırılmaktadır.

Bu mükelleflerin kayıtları ister odalar bünyesinde oluşturulan muhasebe bürolarında tutulsun, ister kendileri tarafından tutulsun, kullanılacak belgeler bağlı oldukları oda veya birlikten temin edilecektir.
Basit usulde vergilendirilen mükelleflerden işlerini terk edenlerin kullanmadıkları belgelerin iptal işlemleri, belgeleri veren oda veya birliklerce yapılmaktadır. Belgelerini anlaşmalı matbaalara bastırmak veya noterlere tasdik ettirmek suretiyle temin eden mükelleflerin belgelerinin iptali, vergi dairelerince yapılmaktadır.

Kayıtların Tutulması

Basit usule tabi mükelleflerin kayıtları, bağlı oldukları oda veya birlikler bünyesinde kurulan muhasebe bürolarında tutulmaktadır. Bu bürolarda 3568 sayılı Kanun’a göre yetki almış yeterli sayıda meslek mensubunun çalıştırılması zorunludur.

İsteyen mükellefler, kayıtlarını hiçbir izne gerek olmadan kendileri de tutabilmektedir. Bu takdirde, vergilendirme ile ilgili ödevlerin tamamı kendilerince yerine getirilecektir. İsteyen mükellefler ise kayıtlarını S.M., S.M.M.M. gibi meslek mensuplarına tutturabilirler.

Mükellefler, satış ve hizmetleri için düzenledikleri hasılat belgelerini bir zarfta, faaliyetleri ile ilgili olarak mal ve hizmet alışları ile giderleri için aldıkları gider belgelerini başka bir zarfta toplayıp saklayacaklardır. Kayıtları odalarda tutulan mükellefler ise her aya ait zarfları izleyen ayın 10’una kadar kaydının tutulduğu büroya teslim edeceklerdir.

Mükelleflerden zarf içinde alınan belgeler bürolarda işletme hesabı defterinin gelir ve gider sayfalarındaki işlem başlıkları esas alınarak bilgisayar ortamına aktarılacaktır. Bu belgeler cari yıl sonuna kadar bürolarda saklanacaktır.

İktisadi Kıymetlerin Satışında Belge Düzenlenmesi

Basit usulde vergilendirilen mükelleflerin taşıt ve diğer sabit kıymetlerini satmaları dolayısıyla fatura düzenleme yükümlülükleri bulunmamaktadır. Bu mükelleflerce yapılan taşıt satışlarının noter satış sözleşmesi ile, diğer sabit kıymet satışlarının ise söz konusu sabit kıymetleri satın alan mükellefler tarafından düzenlenecek gider pusulası ile tevsik edilmesi mümkündür.

Muhafaza, İbraz ve Tevsik(Belgeleme) Yükümlülüğü:
Basit usulde vergilendirilen mükelleflerin, bir takvim yılı içinde aldıkları mallara ve hizmetlere ait alış belgeleri ve yaptıkları giderler ile hasılat belgeleri kayıtlarının tutulduğu bürolarda muhafaza edilecektir. Cari takvim yılına ilişkin belgelerin ibrazı da bu bürolardan talep edilecektir. Cari takvim yılı kayıtlarının tutulması ve vergilendirmeyle ilgili tüm ödevler bürolarca yerine getirilecektir. Yıllık beyannamenin verilmesinden sonra o yıla ilişkin belgeler muhafaza edilmek üzere mükellefe teslim edilecektir. Teslim alınan belgeler, ilgili bulundukları yılı takip eden takvim yılı başından başlayarak 5 yıl süre ile mükelleflerce muhafaza edilecektir.
Maliye Bakanlığı’na tanınan yetkiye istinaden, mükelleflere 01.08.2003 tarihinden itibaren;
• Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar,
• Kazancı basit usulde tespit edilenler,
• Defter tutmak zorunda olan çiftçiler,
• Serbest meslek erbabı ile
• Vergiden muaf esnafın
kendi aralarında yapacakları ticari işlemler ile nihai tüketicilerden mal ve hizmet bedeli olarak yapacakları 8.000 TL’yi aşan tahsilat ve ödemelerini tevsik etmek (belgelendirmek) zorunluluğu getirilmiştir.
Vergi Levhası Bulundurma Yükümlülüğü:
Basit usule tabi mükellefler, vergi dairelerinden edinecekleri "internet hizmetleri kullanım şifresi" ile www.gib.gov.tr adresindeki hesaplarına girerek online vergi levhası oluşturacaklar ve çıkaracakları vergi levhası çıktısını işyerlerinde denetimlerde ibraz etmek üzere muhafaza edeceklerdir.
Vergi levhasını tasdik ettirme ve işyerlerinde kolayca görünecek bir yere asma yükümlülüğü kaldırılmış, onun yerine sadece mükelleflerin sadece bulundurmaları yeterli sayılmıştır.
Ödeme Kaydedici Cihaz Kullanılması:
Basit usulde vergilendirilen mükelleflerden isteyenler ödeme kaydedici cihaz kullanabileceklerdir.
Basit Usule Tabi Mükelleflerin Yanında Çalışanların Durumu:
Basit usulde vergilendirilen mükelleflerin kendi işyerlerinde bilfiil çalışmaları veya bulunmaları şarttır. Ancak, bu mükelleflerin işlerinde yardımcı işçi çalıştırmaları veya çırak kullanmaları bu şartı bozmayacaktır.
Basit usulde vergilendirilen mükelleflerin yanında çalışan kişiler diğer ücretli olarak vergilendirilecektir. Diğer ücret kapsamında vergilendirilenler vergi karnesi almaya mecbur olduklarından, kazançları basit usulde vergilendirilen ticaret erbabının yanında çalışanların vergi karnesi almalarını ve karnelerinde yazılı vergilerini ödemelerini temin etme yükümlülüğü bulunmaktadır.
İşyerinin Kira Olması Halinde Kira Ödemesi:
İşyeri kiralamalarında miktar sınırlaması olmaksızın kira ödemelerinin 01.11.2008 tarihinden itibaren banka veya Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen belgelerle tevsik edilmesi zorunluluğu getirilmiştir.
İşyeri kirasının, müşteriden alınan çek ile ödemesinin yapılması durumunda çekin elden kiralayan kişiye ciro edilmesi ve bu kişinin bankadan çeki tahsil etmesi ile tevsik şartı yerine getirilmiş sayılır.
Banka veya Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü aracı kılınmak suretiyle, para yatırma veya havale, çek veya kredi kartı gibi araçlar kullanılmak suretiyle yapılan tahsilat ve ödemeler karşılığında dekont veya hesap bildirim cetvelleri düzenlendiğinden bu belgeler tevsik edici belge kabul edilecektir. Bankaların internet şubeleri üzerinden yapılan ödeme ve tahsilatlar da aynı kapsamdadır.
01.11.2008 tarihinden itibaren getirilen zorunluluklara uymayanlara kesilecek ceza, kazancı basit usulde tespit edilenler hakkında o yıl için belirlenen özel usulsüzlük cezası miktarından az olmamak üzere her bir işlem için bu işleme konu tutarın %5'idir. Bu ceza kiracı ve kiralayana ayrı ayrı uygulanır.
Basit Usulde Katma Değer Vergisi(KDV) ve Özel Tüketim Vergisi(ÖTV) Uygulaması:
Basit usulde vergilendirilen mükelleflerin teslim ve hizmetleri katma değer vergisinden istisna tutulmuş olup KDV beyannamesi vermeyeceklerdir. Buna göre;
  • Basit usulde vergilendirilen mükellefler, mal teslimleri ve hizmet ifalarında katma değer vergisi hesaplamayacaklar, bunlardan mal ve hizmet alan mükellefler de katma değer vergisi indirimi yapmayacaklardır.
  • Gerçek usulde vergilendirilen mükelleflerden mal ve hizmet satın alan basit usulde vergilendirilen mükellefler, ödedikleri katma değer vergisini gider veya maliyet olarak dikkate alacaklardır.
Ancak, basit usulde vergilendirildikleri ve işlemleri katma değer vergisinden istisna olduğu halde düzenledikleri belgelerde katma değer vergisi gösteren veya "KDV dahildir" mealinde bir şerhe yer veren mükellefler, bu belgelerde gösterilen katma değer vergisini takip eden ayın yirmidördüncü günü akşamına kadar beyan edip, yirmialtıncı günü akşamına kadar ödemek zorundadırlar.
4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi(ÖTV) Kanununa göre; Kanuna ekli (I),  (II), (III) ve (IV) sayılı listelerde yer alan malların imalatı, ithalatı ve ticareti ile  uğraşan mükelleflerin, basit usule tabi olmaları,  ÖTV mükellefi olmalarını etkilememektedir. Bu tür mükelleflerin, basit usul mükellef olmalarına rağmen, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nda belirtilen sürelerde ÖTV'lerini beyan edip ödemeleri gerekmektedir.
Basit Usulde Vergi Tevkifatı ve Geçici Vergi:
Gelir Vergisi Kanunu’nun 94 üncü maddesinde, yaptıkları ödemelerden vergi tevkif edecekler arasında basit usulde vergilendirilen mükellefler sayılmamıştır. Bu nedenle, bu mükellefler yaptıkları ödemeler üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapmayacaklar ve muhtasar beyanname vermeyeceklerdir.
Diğer taraftan basit usulde vergilendirilen mükellefler geçici vergi ödemeyeceğinden buna ilişkin beyanname vermeyecekler ve bildirimde bulunmayacaklardır.
Basit usul mükellefler için kazanç indirimi:
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunun 89 uncu maddesinin birinci fıkrasının (15) numaralı bendi uyarınca basit usule tabi mükellefler için her yıl yeniden belirlenen miktarda kazanç indirimi uygulanmaktadır.
 
Basit Usulde Ticari Kazancın Tespiti, Beyan Edilmesi ve Ödenmesi:
Basit usulde ticari kazanç;
  • Ticari kazanç=(Dönem Hasılatı+Dönem Sonu Stok)-(Dönem Mal Alış Bedelleri+Giderler+Dönem Başı Stok)
formülüyle hesaplanır.
Not:Stoklar maliyet değeriyle değerlendirilecektir.
Basit usulde ticari kazanç, bir hesap dönemi içinde elde edilen hasılat ile giderler ve satılan malların alış bedelleri arasındaki müspet farktır. Bu fark, faaliyetle ilgili olarak alınması ve verilmesi mecburi olan alış ve giderler ve hâsılatlara ilişkin belgelerde yazılı tutarlara göre hesaplanacaktır.
Kazancın bu şekilde tespiti sırasında emtia ticareti ile uğraşanlarca;
- Hesap dönemi sonundaki emtia mevcudunun değeri hâsılata,
- Hesap dönemi başındaki emtia mevcudunun değeri giderlere ilave edilecektir.
Ancak, kullanılan sabit kıymetler gider yazılmayacak ve üzerlerinden amortisman hesaplanmayacaktır.
Örnek:
Ardahan İlinde bakkallık faaliyetinde bulunan ve basit usulde vergilendirilen Bay (E)’nin işletme hesabı özeti aşağıdaki gibidir:
Dönem başı mal mevcudu :10.000 TL
Dönem içi alışlar :25.000 TL
Giderler :7.000 TL
Dönem hasılatı :51.000 TL
Dönem sonu mal mevcudu :9.000 TL
(Dönem hasılatı + Dönem sonu mal mevcudu) – ( Dönem başı mal mevcudu +Dönem içi alışlar + Giderler)= Kar/ Zarar
( 51.000 + 9.000 ) – ( 10.000 + 25.000 + 7.000) = 18.000 TL
2009 yılında 18.000 TL kar elde etmiştir. Bu mükellef yıl içinde 3.800 TL Bağ-Kur primi ödemiştir. Mükellefin beyanı aşağıdaki gibi olacaktır:
Ticari Kazanç :18.000 TL
Bağ-Kur Primi :3.800 TL
Kalan :(18.000 TL - 3.800 TL) 14.200 TL
Vergiye Tabi Gelir (Matrah) :14.200 TL
Hesaplanan Gelir Vergisi :2.405 TL
Ödenecek Gelir Vergisi :2.405 TL
Gelirin sadece basit usulde tespit edilen ticari kazançlardan ibaret olması halinde, 2009 yılı kazançlarına ilişkin yıllık beyanname 2010 yılı ŞUBAT ayının başından yirmibeşinci günü akşamına kadar verilecektir. Hesaplanan gelir vergisi Şubat ve Haziran aylarında, iki eşit taksitte ödenecektir. Basit usulde tespit edilen ticari kazanç yanında beyana tabi başka bir gelir unsurunun bulunması halinde, bir önceki yılın kazançlarına ilişkin beyanname, içince bulunulan yılın MART ayının başından yirmibeşinci günü akşamına kadar verilecektir. Hesaplanan gelir vergisi Mart ve Temmuz aylarında, iki eşit taksitte ödenecektir. Ödemelerini anlaşmalı bankalara yapabilecekleri gibi, vergi dairesi veznelerine de yapabileceklerdir.
Beyanname, kayıtlı bulunulan vergi dairesine verilecektir. Beyannameler elektronik ortamda (https://ebeyanname.gib.gov.tr) gönderebilirler. Bunun için mükellefin bağlı olduğu meslek odaları ya da  bağımsız çalışan Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavirler mükellef adına elektronik ortamda beyanname gönderebilirler.
Beyanname elden verilebileceği gibi posta ile de gönderilebilecektir.
Beyanname taahhütlü olarak posta ile gönderildiğinde, postaya veriliş tarihi beyannamenin verildiği tarih olarak kabul edilecektir.
Beyanname normal (adi) posta ile veya özel dağıtım şirketleri aracılığıyla gönderilirse, vergi dairesine ulaştığı tarih beyannamenin verildiği tarih olarak kabul edilecektir.
Beyan Edilecek Gelir Üzerinden Yapılacak İndirimler:
Ticari kazancı basit usulde vergilendirilen mükellefler, yıllık beyanname ile bildirilecek gelirlerine ilişkin olarak Gelir Vergisi Kanununun 89. maddesinde belirtilen hususları ( şahıs ve bireysel emeklilik sigorta primleri, eğitim ve sağlık harcamaları, bağış ve yardımlar, sakatlık indirimi vb.) indirim konusu yapabileceklerdir.
Söz konusu Kanun maddesinde belirtilen indirimlerin yapılabilmesi için, yıllık beyanname ile bildirilecek bir gelirin bulunması ve yapılacak indirimlerin ilgili mevzuatta belirtilen şartları taşıması gerekmektedir.
Örnek:
Uşak'ta kuaförlük faaliyetinde bulunan ve basit usulde vergilendirilen Bayan (A)’nın bu geliri dolayısı ile bir önceki yılda elde ettiği ticari kar 24.000 TL’dir. Bayan (A)’nın aynı zamanda bir önceki yılıda elde ettiği 9.000 TL konut kira geliri bulunmaktadır.
Bayan (A)’nın geliri sadece basit usulde tespit edilen ticari kazançlardan ibaret olsaydı bu faaliyetlerinden doğan gelirlerini  içince bulunduğu yılın 1 Şubat - 25 Şubat  döneminde beyan edecekti.
Ancak, basit usulde ticari kazancı yanında beyanı gereken gayrimenkul kira geliri de bulunduğundan Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi 1 Mart-25 Mart arasında verilecektir.
Çalışanlar.Net

Not:Bu haber ilgili mevzuatı ile GİB kaynaklarından araştırılarak hazırlanmıştır. Alıntı kurallarına uymadan alıntılanamaz.